Het sluizencomplex "Ganzepoot"

Het sluizencomplex op en rond de Ijzer te Nieuwpoort wordt de "Ganzepoot" genoemd. Het heeft een dubbele functie. De vannen of uitlaatsluizen zorgen ervoor dat het drainagewater van de laaggelegen polders bij eb kan afvloeien, terwijl de sluizen het waterpeil van de kanalen ten behoeve van het scheepvaartverkeer regelen. De bouw van dit kunstwerk was een noodzaak omwille van de getijdenwerking, waarbij tweemaal per etmaal een hoogteverschil van ca. vier meter optreedt. Deze schommeling blijft door de sluizen beperkt tot de Havengeul; meer landinwaarts oefent de mens controle uit. De "Ganzepoot" is de scheiding tussen beide.

Vannen of uitlaatsluizen

Omwille van de lage absolute hoogteligging van de polders -- een gedeelte bevindt zich immers beneden het waterpeil van de zee bij vloed -- zijn uitlaatsluizen of vannen noodzakelijk. De deuren, die bij vloed gesloten zijn, worden bij laagwater geopend, zodat het overtollige kanaal- of rivierwater in zee kan geloosd worden.

Sluizen

De uitlaatsluizen mogen niet verward worden met de echte sluizen die aangewend worden voor het versassen van de schepen. Ze zijn te herkennen aan en te onderscheiden door hun staketsels die in de zwaaikom of achterhaven uitsteken. Om de scheepvaart te waarborgen, moeten de kanalen - ook bij laagwater - voldoende diepgang hebben. Met sluizen kan men aan deze voorwaarde voldoen.

Verbinding met het hinterland

Via de "Ganzepoot" staat de Havengeul in verbinding met liefst zes verschillende verkeers- en/of drainagerichtingen. We overlopen ze van noord naar zuid en komen tot de bevinding dat er evenveel ontwateringskanalen als scheepvaartwegen zijn:

• Het nieuw Bedelfverlaat. Een afwateringskanaaltje van de polders.
• De Gravensluis. Het kanaal Nieuwpoort-Plassendale vormt een ontsluiting naar de Oostkust toe. In Plassendale sluit het aan op het kanaal naar Oostende-Brugge.
• Het Springverlaat. De kreek van Nieuwendamme is een voormalige, meanderende loop van de Ijzer en verzorgt thans de ontwatering van de Nieuwlandpolder.
• De Iepersluis. De huidige gekanaliseerde Ijzer.
• Het Veurne-Ambachtverlaat. De aflossingsvaart Veurne-Ambacht staat in verbinding met de Noordvaart en de Slijkvaart. Het regelt de drainage van de polders van Ramskapelle en vormde een belangrijke schakel in de "overstromingen" die de Eerste Wereldoorlog een beslissende wending gaven.
• De Veurnesluis. Het kanaal Nieuwpoort-Duinkerke ontsluit de Westkust en vormt een verbinding met de Noord-Franse havensteden.