Van vroeger tot nu : een overzicht van onze rijke geschiedenis

Een chronologisch overzicht is de meest logische manier om de geschiedenis van Nieuwpoort en omstreken in beeld te brengen. Hou er rekening mee dat wij hier een summiere tekst opgenomen hebben.

We hebben er immers voor geopteerd om een link te leggen naar die zaken die wij elders in de site uitgebreider aan bod laten komen. Zo krijg je een samengebalde brok informatie, met een mogelijkheid om via een simpele klik, meer details te gaan opsnorren.

Uiteraard gaat het eerste deel over de hele kuststreek, omdat er pas vanaf 1163 officieel sprake was van "Novus Portus" ofte Nieuwpoort.

De geschiedenisboeken zijn het niet eens of de Latijnse term "Novus Portus" nu "nieuwe poort" dan wel "nieuwe haven" betekent. Zeker is, dat door middel van een stichtingskeure een volledig nieuwe stad gecreërd werd in onze Noordzeeduinen door Filips van den Elzas.

We wensen je een aangename reis in de tijd:

		9000 TOT 4800 VOOR ONZE TIJDREKENING
		In het neolithicum (± 9.000 tot 4.800 vJC) was de kustzone een zompige, moerasachtige vlakte, her en der doorsneden met lage duinenketens, heide en beukenbosjes. Mensen zullen er wel niet hebben gewoond. Wel kwamen nu en dan, uit het "Houtland", stoutmoedige kereltjes met stenen vuistbijltjes en silexwapens op waterwild jagen.
		1000 VC TOT HET JAAR EEN
		Tijdens het ijzertijdperk (grosso-modo van duizend vóór tot het jaar één van onze huidige jaartelling) droogden de moerassen meer en meer uit en kwam de bevolking er ook effectief wonen.
		ROMEINSE RIJK
		Tegen de tijd van het verval van het Romeinse rijk kwamen uit het Noorden Saksen, Sueven en Friezen opdagen die meer en meer onze streek bezetten. Dit was ook de periode waarin de tweede Duinkerkse transgressie begon: meer dan de helft van het huidige West-Vlaanderen en een deel van Frans-Vlaanderen werd onder water gezet. Lees er de "Geogids Nieuwpoort" maar op na.
		7de EEUW
		Zo rond de 7de - 8ste eeuw krabbelt de zee langzaam weer achteruit. De kusteilanden worden onder meer en meer zand bedolven en de maritieme vlakte keert weer terug naar een landschap van slikken en schorren.
		9de EEUW
		Er vormen zich in onze streek nederzettingen: Lo (841), Veurne (860), Alveringem (857). Noormannen landen een eerste maal in Isera Portus in 861. Feit is dat ze van 881 tot 885 stelselmatig de hele IJzerstreek grondig hebben geplunderd en uitgemoord.
		11de EEUW
		In de elfde eeuw breekt de zee weer binnen: minder erg dan de vorige is deze derde Duinkerkse transgressie (zie terug in de geogids). Toch spoelt de hele streek weer onder tot ongeveer tegen Diksmuide. Nieuwe dorpen worden gesticht: Oostduinkerke (1080), Ramskapelle (1120),… Het lange duineneiland wordt groter en groter door aanslibbing. Schorren, ideaal voor schapenteelt, komen er tegen aan te liggen en de naam "Zandhoofd" nestelt zich voorgoed in de geschiedenis.
		12de EEUW
		Niet alleen "Nieuwpoort" en "Sandeshove" worden lange tijd met elkaar vereenzelvigd. In 1150 wordt ook nog Isera Portus vermeld, in 1163 is er sprake van Neoportus en Novum Oppidum. Toch wordt Novus Portus (Nieuwpoort) meer en meer gebruikt en haalt ten slotte de bovenhand. Filips van den Elzas, graaf van Vlaanderen, creëerde in 1163 een nieuwe stad met rechte straten, wallen en versterkingen errond. Om zijn steun daadwerkelijk te maken geeft hij de nieuwe haven en stad een stichtingskeure, met rechten en vrijheden en ten slotte een nieuwe naam die voor altijd wordt vastgelegd: NOVUS PORTUS. Heb je centraal op het Marktplein al eens goed de grond verkend?
		13de EEUW
		1213 en 1299: Frans beleg en vernieling van de stad.
		14 de EEUW
		1328: Frans beleg en vernieling van de stad. 1383: de Gentenaars vallen aan. De stad wordt in brand gestoken en volledig vernield.
		15 de EEUW
		1489: Fransen, Bruggelingen en Gentenaars willen Nieuwpoort innemen : de belegering wordt afgeslagen dank zij de hulp van de moedige Nieuwpoortse vrouwen, waarvan Mathias Reynoudt zegt dat zij "soo cloeckelijkcke" vochten als amazonen! Jan Turpin, toenmalig burgemeester, riep de hulp van de vrouwen in om de vijand te verdrijven. Zij deden dit met behulp van met gloeiende pek gevulde poten en pannen.
		16de EEUW
		1576-1583: bezetting door de Hollanders.
		HET JAAR 1600 & de rest van de 17 de EEUW
		1600: de befaamde slag van Nieuwpoort. In juni van dit jaar kwam het op het strand van Nieuwpoort (kant Lombardsijde) tot een gevecht tussen de Nederlandse en de Spaanse troepen. Deze slag werd niet alleen op het strand met voetvolk of infanterie uitgevochten, maar ook de cavalerie of het paardenleger én de beide vloten of armada’s werden ingezet. Specifieke elementen als stuivend zand, een doorwaadbare Ijzermonding en de verblindende zon speelden een rol. Lees verder alle details over deze slag waarover geen enkele Hollander kan zwijgen maar eigenlijk niet weet wat er juist op het spel stond en precies gebeurde. Hier het juiste verhaal. 1647: een belegering door de Franse generaal Turenne wordt afgeslagen. 1658: de Fransen nemen de stad in.
		18de EEUW
		1745: de Franse legers vallen de stad aan die zich moet overgeven. 1793: de Franse generaal Van Damme belegert Nieuwpoort zes dagen en geeft het op. 1794: terug de Fransen, die ditmaal de stad innemen.
		EERSTE WERELDOORLOG
		1914 werd voor onze stad het begin van een vier jaar durende kwelling. Nadat de Duitse troepen tot aan de oevers van de Ijzer gekomen waren, werd het spel van eb en vloed als natuurlijk wapen uitgespeeld door de geallieerde troepen. De tot moeras herschapen gebieden wierpen een dam op tegen de oprukkende troepen. Het betekende wel de totale verwoesting van de frontstreek. Veel getuigenissen leven verder tot op vandaag; de littekens zijn legio en tot op heden nauwelijks geheeld. De mensen die er effectief gevochten hebben zijn er – op enkele uitzonderingen na – niet meer, maar de gevolgen zullen eeuwig over onze streek blijven waden. Je moet al heel onoplettend zijn om geen enkel monument, kerkhof of ander overblijfsel op te merken over de Eerste Wereldoorlog. Je vindt in Nieuwpoort om te beginnen geen enkel huis terug dat gebouwd werd voor 1914…Kun je al een beetje voorstellen welke gigantische ruïne dat moet geweest zijn?
		TWEEDE WERELDOORLOG
		1940-1945: de stad wordt door de Duitsers beschoten en bezet. Ditmaal voor iets meer dan vier jaar.