De vervolging van de Spaanse troepen

De Aartshertog vluchtte na de slag samen met de rest van zijn troepen in de richting van de brug van Leffinge. Velen werden nog vervolgd en gedood door Staatse soldaten, maar de Aartshertog kon zich veilig naar Brugge begeven. Vanuit Brugge trok hij naar Gent om de Aartshertogin op te zoeken. Er werd namelijk gezegd dat de Aartshertog dood was of toch minstens gevangen genomen.

Duyck schreef wel dat, indien de Staatse troepen de achtervolging langer zouden hebben volgehouden, ze de Aartshertog te pakken zouden hebben gekregen: "De Prins die nog enige wanorde vreesde, liet nog enige vanen ruiters op orde op het veld. Hij liet eveneens de regimenten van Gistelles en Huchtenbrouck en de meeste Walen verzamelen, om in geval van nood ze bijeen te kunnen houden. Zodoende bleef hij de overwinnaar en de meester van het veld. Indien de vijandelijke cavalerie even sterk als de infanterie gevochten had, dan zou hij de overwinning verkregen hebben. De vijand had in deze slag pech gehad met het weer. De zon scheen voortdurend recht in zijn ogen en hij had de wind zo tegen dat de rook en het stof recht in het gezicht gedreven werd. De ruiters van Oostende, die eerst uit angst niet te voorschijn durfden te komen, zagen dat de vijand vluchtte. De ruiters en het voetvolk verlieten in grote getallen de stad om de vijand te vervolgen. Een groot deel van de vluchtende vijand werd gedood of gevangen genomen. Indien ze de moed hadden op de weg van Leffinge te komen, zouden ze ongetwijfeld de Aartshertog te pakken hebben gekregen. Ook zouden ze de rest van zijn volk hebben kunnen dwingen door de rivier te lopen en te laten verdrinken".

Wanneer het Spaanse leger vertrok en de overwinning duidelijk voor Staatsen was, steeg de Prins Maurits van zijn paard en begon geknield te bidden. Zijn woorden waren: "O Here, wat zijn wij arme, zondige mensen, dat Gij ons heden tot eer en glorie van uw naam zulk geluk meedeelt. U de glorie en dank in eeuwigheid!". De overwinning was heerlijk voor de Prins van Oranje, omdat hij ze verkregen had tegen zijn vijand op vijandelijk gebied. Hij genoot nog meer van de overwinning, omdat de Spanjaarden en de Italianen, die als machtigste vijand werden geschat, verslagen had. De overwinning was zeer bloedig.

Carnero noemt de slag bij Nieuwpoort één van de grootste nederlagen opgelopen tijdens de oorlog in de Lage Landen. Niet zozeer omwille van het aantal doden, maar wel omdat de doden en de gevangenen de besten waren van het Spaanse leger.